онлайн флеш игрынародная медицинадиеты

"Психоневролгик ва наркологик беморларга замонавий ҳамширалик ёрдамини кўрсатиш" дастури

ПСИХОНЕВРОЛОГИК ВА НАРКОЛОГИК БЕМОРЛАРГА ЗАМОНАВИЙ   ҲАМШИРАЛИК ЁРДАМИНИКЎРСАТИШ

(цикли бўйича малака ошириш гуруҳлари учун)

НАМУНАВИЙ ЎҚУВ ДАСТУРИ

Аннотация

Мазкур Намунавий ўқув дастури Ўзбекистон Республикаси “Таълим тўғрисида”ги  Қонуни, Ўзбекистон Республикаси  Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 18 декабр 319- сонли “Тиббиёт ходимлари  малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги” қарори, ССВнинг 2012 йил 12 июлдаги “О требованиях к содержанию  учебных  программ в системе повышения квалификации и переподготовки медицинских работников и порядке их утверждения” номли 204-сон буйруғига асосан  яратилди ва ушбу намунавий дастур бўйича -  “Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий      ҳамширалик ёрдамини кўрсатиш” малака ошириш гуруҳларида Республика даволаш профилактика муассасалари  психоневрология бўлимларида фаолият олиб бораётган 3 йилдан кам бўлмаган  мехнат стажига эга бўлган ҳамширалар ўқитилади.

Тиббий  таълим  жараёнида кўпайиб бораётган маълумотлар ҳажмини ўзлаштириш, олинган маьлумотларни шаҳсни ҳар томонлама  ривожлантирувчи  бўлишини таьминлаш мақсадида таьлим тизимида модул технологиясидан фойдаланилади. Модул  асосида тузилган дастурда ўқув  фаннинг мазмуни,  уни ўзлаштириш шакли  ва усуллари билан  бирлашган. Бунда барча ўқув  материалларини алохида модуллар (блоклар)га бўлинган бўлиб, ҳар  бири нафақат маьлумот манбаи, балки уни ўзлаштириш  усули ҳамдир. Ушбу Намунавий дастур модул технологияси бўйича тузилган бўлиб, назарий  билимларни амалий  кўникмалар  орқали мустаҳкамлаш ва чуқур билимларни эгаллашга қаратилган.

Намунавий ўқув дастури “Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий    ҳамширалик ёрдамини кўрсатиш” наъмунавий ўқув режа асосида тайёрланган бўлиб,    ҳамшираларни 144 соат малака оширишлари учун мўлжалланган. Дастур фанлар блоклари бўйича: гуманитар ва ижтимоий иқтисодий фанлар, умумкасбий фанлар ҳамда ихтисослик фанлар бўйича таьлим олаётганларнинг хар томонлама касбий, дунёвий ва сиёсий қарашларини кенгайтиришга қаратилган янгиликлар, шунингдек, соғлиқни сақлаш тизимидаги янгиликлар, тиббиёт сохасининг илм – фани ва амалиётининг ривожланиши тенденциялари ва ютуқлари, янги техника ва технологиялари тўғрисида маьлумотлар киритилиб, тиббий таьлимда узлуксизлиги ва узвийлигини, фанлар ва бўлимларни кетма-кетлигини таьминланган ҳолда таьлим олаётганларни мустақил ишлашга йўналтиришга қаратилган ўқув материалларини қамраб олган.

Хар бир блоклар бир нечта модуллардан иборат бўлиб, модуллар тегишли мавзулар (кичик модуллар) дан тузилган. Бунда намунавий ўқув режага мувофиқ назарий ва амалий дарслар мавзулари, уларни ўтказиш бўйича услубий тавсиялар, ўзлаштирилиши лозим бўлган амалий билим ва кўникмаларни рўйхати, хар бир мавзу бўйича ўқув юкламани ҳажми (мустақил соатларни ўзлаштириш шакллари билан), фойдаланилган ўқув адабиётлар ва монографиялар рўйхати берилган. Шунингдек, хар бир бўлим бўйича тест топшириқлари ва назорат саволлари банки ( тўплами) ҳамда  вазиятли масалалар тўплами, амалий кўникмаларни ўзлаштириш назорати  шакли ва усуллари таьрифлаб берилган.

Кириш

“Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий ҳамширалик  ёрдамини кўрсатиш”номли Намунавий ўқув дастурининг мақсади психоневрологик ва наркологик йўналишда фаолият олиб бораётган ҳамшираларни ҳар томонлама етук, гуманитар- ижтимоий , умумкасбий ва ихтисослик фанлари бўйича етарли билим ва кўникмаларга эга бўлишларига эришиш, улар фаолиятини янада такомиллаштириш, терапия фанидан янги назарий билимларни амалий куникмалар орқали мустахкамлаш ва чуқур билимларни эгаллашга қаратилган.

Мутахассисларни маънавий баркамол инсон бўлишлари, ватанимиз тарихи шу жумладан Ўзбекистоннинг энг янги тарихини билиши, жамиятни ижтимоий тарихи ва тараққиёти тўғрисидаги билимларга эга бўлишига йўналтирилган ”Маьнавият асослари, Ўзбекистоннинг энг янги тарихи” фани ўқув режа ва ўқув дастурига киритилган.

Бугунги кун талабларига мувофиқ, мутахасисларини чет тилларини эгаллаш, фаолияти жараёнига информацион ва компьютер технологияларидан кенг фойдаланишга йўналтириш мақсадида малака ошириш курсининг ўқув дастурларига “Ахборот коммуникацион  технологиялари” ва “ Чет тили” фанларидан соатлар киритилган. Ушбу фанлар дастури ўрта тиббиёт ходимларига компьютер асослари бўйича зарур бўлган билимларни бериш, тингловчиларни чет тилида (инглиз тили) тиббиётга оид мавзулари бўйича мулоқат олиб боришга ҳаракат қилиши ва чет тилини мустақил ўрганишга йўналтирилган. Шунингдек, тиббиёт ходимлари иш жараёнида лотин тили терминологиясидан кенг фойдаланишни, шу жумладан, дори воситалари, хамда рецепт бланкалари билан ишлашини инобатга олиб, намунавий режанинг ижтимоий - гуманитар блокига “Лотин тили фармацевтик терминологияси билан” фани бўйича соатлар киритилган.

Умумкасбий фанлар блоки “Инфекцион назорат”, “Тиббий статистика”.  “Ҳамширалик ишида дори - дармонларни ҳисобга олиш, сақлаш ва тарқатиш тартиби”, “Тиббиёт валеологияси” фанларидан иборат бўлиб, ўрта тиббиёт ходимларига соҳадаги замонавий, илмий ва амалий ютуқларга таянган ҳолда, инфекцион назорат бўйича лозим бўлган билимлар ва амалий кўникмаларнинг кўлами, соғлиқни сақлаш, уни муҳофазалаш усуллари ва шаклини юксалтириш, жадал ривожлантириш, соғлиқни сақлаш тизими муассасалари фаолиятини назорат қилиш ва бошқаришда статистик маьлумотларни кенг кўламда ва доимий таҳлил қилиб боришда, ҳамда аҳоли соғлигини ўрганиш усуллари, ҳамширалик ишида дори –дармонларни ҳисобга олиш, сақлаш ва тарқатиш тартиби бўйича янги маьлумотлар киритилган.

Соғлиқни сақлаш тизимининг асосий йўналиши - тиббиёт профилактикаси. Шу боис, одам саломатлигини сақлаш ва уни мустахкамлашга йўналтирилган, хаёт тарзини ижобий томонга шакллантиришда турли услублар, замонавий ёндошувлар, механизмлар ва тамойилларни “Тиббиёт валеологияси” фани ўз ичига қамраб олган.

Ихтисослик фанлари блокида “Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий ҳамширалик  ёрдамини кўрсатиш” бўйича тегишли мавзулар кичик модул шаклида қамраб олинган. Хар бир мавзу бўйича ўқув материаллари таьрифлаб берилган ва ушбу мавзуни тўлиқ ўзлаштириш ҳамда талабга мувофиқ етарли назарий ва амалий билимларни эгаллаш учун зарур бўлган хажмда тақдим этилган. Дастурда даволаш профилактика муассасалари психоневрология бўлимлари ҳамшираларини малакавий тавсифномаси ва лавозим йўриқномаларига мувофиқ, лозим бўлган янги билимлар ва кўникмаларни (билиши мумкин, билиши лозим, бажара олиши керак ва қайси амалий кўникмаларни ўзлаштириш лозим) етарли даражада ўзлаштиришга қаратилган материаллар тақдим этилган.

Мазкур Намунавий дастурни ўзлаштиришга тавсия этилган соатлар хажми жами: 144 соатдан иборат бўлиб, бундан 72 соати назарий ва 72 соати амалий дарсларга ажратилади. Бундан ташқари тингловчиларга 28 соат мустақил иш бажарилиши белгиланди ва умумий ўқув юкламаси 172 соатни ташкил этади.  Дастурни тўлиқ ўзлаштирган тингловчилар якуний аттестацияга киритилади.  Якуний аттестация натижаси бўйича тингловчиларга ўрнатилган тартибдаги сертификат тақдим этилади.

“Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий ҳамширалик  ёрдамини кўрсатиш”Намунавий ўқув дастури  2009 йил 18 декабрь 319- сонли  “Тиббиёт ходимлари малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимини  такомиллаштириш тўғрисидаги” қарорига мувофиқ, ўрта тиббиёт ходимлари ўз хоҳиши билан билимини кенгайтириш мақсадида  мустақил ўзлаштирилиши (ёки мустақил курс сифатида) учун қўлланиши мумкин.

НАМУНАВИЙ ЎҚУВ РЕЖА

 “Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий ҳамширалик ёрдамини кўрсатиш”

 

Блоклар ва ўқув фанлар

номи

Умумий ўқув юклама

Умумий ўқув юклама соатлар хажми

 
 

Аудитория машғулот соатлари

Мустақил иш

 

Соат 

%

Жами

Назарий

Амалий

 

1.0

Гуманитар ва ижтимоий-иқтисодий фанлар

26

14.5

18

12

6

8

 

1.1

Маънавият асослари. Ўзбекистоннинг  энг янги тарихи

8

 

6

6

-

2

 

1.2

Ахборот коммуникацион  технологиялари

8

 

6

2

4

2

 

1.3.

Чет тили

6

 

4

2

2

2

 

1.4.

Лотин тили фармацевтик терминологияси билан

4

 

2

2

-

2

 

2.0

Умумкасбий фанлар

18

10.0

14

10

4

4

 

2.1.

Инфекцион назорат

8

 

6

4

2

2

 

2.2.

Тиббий статистика. Ҳамширалик ишида дори-дармонларни хисобга олиш, сақлаш ва таркатиш  тартиби.

6

 

4

2

2

2

 

2.3.

Тиббиёт валеологияси

4

 

4

4

-

-

 

3.0

Ихтисослик фанлар

122

72

106

46

60

16

 

3.1.

Руҳий касалликларни аломатлари ва психопатологик синдромларни фарқлашда ҳамширалик жараёни ва парвариши .

16

 

14

6

8

2

 

3.2

Тафаккур ва идрокнинг бузилиши. Хотира бузилишлари, хотира пасайиши, хотирани кучайишида ҳамширалик жараёни ва парвариши.

22

 

20

10

10

2

 

3.3

Психик касалликлар билан оғриган беморларни ҳамширалик жараёни ва парвариши

34

 

32

12

20

2

 

3.4

Марказий асаб тизими касалликлари ва шикастланиши  ҳамширалик жараёни ва парвариши.

20

 

16

6

10

4

 

3.5

 Гиёҳвандлик (наркологик) билан касалланган беморларда ҳамширалик жараёни ва парвариши

16

 

12

6

6

4

 

3.6

Рухий,асаб,гиёҳвандлик  касалликлари билан оғриган беморларнинг оила аъзоларига ёрдам бериш ва тушунтириш  ишларини олиб бориш

14

 

12

6

6

2

 

4.0

Аттестация (интеграл синов)

6

3.5

6

4

2

 

 

 

ЖАМИ

172

100

144

72

72

28

 

III. Ихтисослик фани   мавзулари

Психоневрологик ва наркологик беморларга замонавий  ҳамширалик  ёрдамини кўрсатиш”ихтисослик фани мавзуларини  ўзлаштиришга тавсия этилган соатлар ҳажми:

Умумий ўқув юклама

Умумий ўқув юклама соатлар ҳажми

 

соат

 

%

Аудитория машғулотлари

 

Мустақил иш

 

Жами

 

назарий

 

амалий

122

 

106

46

60

16

 

72

106

46

60

16

Ўқув дастурни тадбиқ этувчи педагогларга қўйиладиган талаб:

-     Олий тиббий маълумотга эга бўлган педогоглар

-     Модул системасида ўқитиш бўйича малакага эга бўлган ходимлар

-     Ўз сохаси бўйича  чуқур билим ва малакага эга бўлган амалиётдаги мутахассислар, шу жумладан врач ва олий маълумотли ҳамшира дипломига эга мутахассислар.

-     Замонавий интерфаол ўқитиш усулларини қўллай олувчи педагоглар.

-     Тиббиёт соҳасидапги янгиликлар, даллиларга асосланган тиббиёт тизимини дарс жараёнига татбиқ эта оладиган мутахассислар (вазиятли масала, амалиётдаги холатлар ва бошқ).

-     Амалиётдаги хаётий тажриба ва тиббиётда учрайдиган воқеа, ходисалар, вазиятлар ва улардан олинган ҳулосалардан  дарсларда фойдалана олиш қобиляти.

Ўқув дастурни тадбиқ этиш учун муассасанинг моддий техник таъминотига қўйиладиган талаб:

-     Жиҳозланган ўқув аудиторияси, тегишли тиббий асбоб анжомлар, манекен ва муляжлар;

-      Ахборот коммуникацион технологиялари; компьютер техникаси, видеокамера, мультимедия  жамланмаси:

-     Тарқатма материаллар, кўргазмали қуроллар;

-     Тренинг заллари.

Ўқув дастурини тадбиқ этиш учун муассасанинг ахборот кутубхона таъминотига қўйиладиган талаб:

-     Тегишли меъёрий - ҳуқуқий хужжатлар;

-     Тегишли дарсликлар, ўқув қўлланмаси ва услубий адабиётлар, шу жумладан электрон мажмуа.

-     Компьютер технологиялари,

-               Интернет тармоғи.

Дастурни тадбиқ этиш  буйича услубий тавсиялар:

Ўқиш давомида асосий шакллар қуйидагилардан иборат: аудитория машғулотлари, назарий ва амалий дарслар, мустақил иш. Назарий ва амалий машғулотларнинг мавзуси ва мазмуни бир - бирига мос бўлиши лозим. Педагог модул технологияси асосида тузилган дастур асосида дарс олиб бориши тавсия этилади.

-     Бошланғич билим назорати;

-     Мавзу юзасидан суҳбат;

-     Видеофильмлар ва бошқа кўргазмали материаллар кўриш;

Машғулотлар давомида педагоглар янги педагогик технологиялар асосида дарс олиб бориб, тингловчиларга назарий билим бериб, амалий кўникмаларини мустаҳкамлайдилар. Бунда янги педагогик технологиялардан фойдаланиш жараёнида видеофильмлар, тарқатма материаллардан фойдаланилади. Амалий машғулотларнинг тренинг қисмида тегишли мавзу бўйича амалий кўникмаларни мустақил ўзлаштиришга  (тренажер, муляжларда) катта аҳамият берилади. Назарий машғулотларда педагог энг янги тиббий текшириш ва даволаш усуллари, уларга беморларни тайёрлаш бўйича маълумотларни тингловчиларга етказиб бериши керак. Тиббиёт соҳасидаги янгиликларни амалий машғулотлар давомида тингловчи томонидан ўзлаштирилиши назорат қилиниб, хато ва камчиликлар гуруҳ билан муҳокама қилинади ва тингловчига ўз хатосини мустақил тўғирлаш учун имкон яратиш лозим. Бунинг учун хар бир тингловчига шароит яратиб берилиши ва ўз хатолари устида ишлаш учун тавсиялар бериш лозим.  

Модулнинг самарадорлигини ошириш учун ҳар бир тингловчи ўқув – услубий тарқатма материаллар билан таминланиши шарт.

Модулни ўзлаштиришнинг асосий шартларидан бири тингловчининг амалий машғулотлар вақтида назорат қилинадиган  мустақил ишидир. Ушбу усул, илмий адабиётлар излаш ва таҳлил қилиш кўникмаларини шакллантиради.

Мустақил иш турлари ва уларни  бахолаш

Мавзу

Мустақил иш тури

Баллар

1.

Руҳий касалликларни аломатлари

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

 

Хотира бузилишларида беморларни  парваришлаш.

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

3.

Олигофрения касаллигида хамшира парвариши

 

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

4.

Шизофрения касаллиги тугрисида

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янагиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

5.

 Гиёҳвандлик (наркологик) билан касалланган беморларда ҳамширалик жараёни ва парвариши

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

6.

Алкоголизм касаллиги тугрисида

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

7.

Истерик онгнинг номозшомсимон хиралашуви

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

8.

Токсикомания

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

9.

Психоанализ теорияси

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

10.

Идрок турлари

Реферат

Буклет

Презентация

Интернетдан янгиликлар

Тарқатма материаллар Стенд

2

4

10

12

15

20

 

3.1Руҳий касалликларни аломатлари ва психопатологик синдромларни фарқлашда ҳамширалик жараёни ва парвариши .

Мавзунинг мақсад ва вазифалари: Психик касалликлар билан огриган беморларга (шизофрения, олигофрения, эплепсия билан  огриган беморларга биринчи ёрдам курсатиш,парвариш килиш,даво чора тадабирларини ургатиш).Соғлом турмуш тарзи ва катта ёшдаги одамлар соғлигининг  муаммолари ва уларни бартараф этиш усулларини ўрганиш. беморларни ҳамширалик парвариши, ҳамшира ташҳиси соҳадаги янгиликлар билан танишиш. Шахслараро мулоқот кўникмаларини ўзлаштириш, беморлар билан мулоқотда нималарга эътибор бериш кераклигини ўрганиш. Инсонлар орасида соғлом турмуш тарзи омилларини тўғри тарғиб қилишни ўргатиш. Рухий касалликларни олдини олиш бўйича замонавий талқинларни ўрганиш, беморларга тўғри тавсиялар бериш, Катта ёшдаги инсонлар хаёт фаолияти, улар организмидаги анатомофизиологик ўзгаришларни ўргатиш, улар муаммоларини аниқлаш ва уларни ўз вақтида бартираф этиш чораларини ўргатиш.Геронтология ва унинг йўналишлари тўғрисида янгиликларни ўрганиш.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи билиши керак: - Руҳий беморларни ҳамшира парвариши тўғрисида умумий  маълумотларни. Республикада соғлом турмуш тарзи омилларини, аҳоли орасида тушунтириш ишларини олиб бориш усулларини. Руҳий касалхоналарда фаолият олиб бораётган мутахассис ҳамшираларнинг мажбуриятларини. Катта ёшдаги инсонлар муаммоларини аниқлаш ва уларни бартараф этиш чора-тадбирларини.

Тиббиёт соҳасида  инсонлар орасидаги ўзаро мулоқот турлари ва шахслараро мулоқот кўникмаларини.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи бажара олиши керак: - Рухий беморлар муаммоларини аниклаб, хамшира ташхисини кўйишни. Рухий беморлар муаммоларини хал этиш учун режа тузиш ва уни амалга оширишни.

Мавзуни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламанинг тури

Жами соат

Умумий юклама

14

Аудитория машғулотлари

6

Назарий

8

Амалий машғулотлар (АМ)

2

Мустақил иш  (МИ)

-

Аттестация

+

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Назарий

Ама

лий

1

 

 

Рухий касалликларни аломатлари

Саломатлик. Инсон саломатлиги омиллари. Соғлом турмуш тарзи йўналишлари. Рационал овқатланиш, организм учун аҳамиятли бўлган моддалар, овқат рациони меёрлари. Актив жисмоний харакат. Руҳий саломатлик. Зарарли одатлардан воз кечиш. Организм ҳимоя кучларини ошириш, гигиена қоидаларига риоя қилиш. Маиший шароитни яхшилаш, экологик тарбия.

2

2

2

психопатологик синдромлар

Психиатрияда ҳамширалик иши. Инсон эҳтиёжлари ва бемор эҳтиёжлари тўғрисида маълумот. Бемор муаммоларини аниқлаш ва ҳамшира ташҳисини қўйиш. Рухий беморларни ҳамшира парвариши ва парваришни бахолаш.

Тиббиёт психологиясида  ҳамширалик иши

2

2

Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.Бўй ўлчагич, термометр, сантиметр лента, фанендоскоп, танометр, тарози, беморларни парваришлашга оид жихозлар: бош ювиш, оёқларни парваришлаш, катта ёшдаги инсонларни парваришлаш бўйича керакли жиҳозлар.

3.2Тафаккур ва идрокнинг бузилиши. Хотира бузилишлари, хотира пасайиши, хотирани кучайишида ҳамширалик жараёни ва парвариши

Мавзунинг мақсад ва вазифалари:Психопатологик синдромлар. Рухийбеморларнипсихологик текшириш усуллари. Рухий касалларни даволашда хамширадеонтологияси.Идрок ва тасаввурнинг бузилиши,иллюзиялар. Аффектив  иллюзиялар,вербал  иллюзиялар, парейдолик  иллюзиялар,галлюцинациялар, шархловчи галлюцинациялар, хид, таъм билиш галлюцинациялари, тактил галлюцинациялар, висцерал галлюцинациялар, сохта галлюцинациялартўғрисида янгиликларни ўрганиш.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи билиши керак: - Руҳий беморларни ҳамшира парвариши тўғрисида умумий  маълумотларни. Республикада соғлом турмуш тарзи омилларини, аҳоли орасида тушунтириш ишларини олиб бориш усулларини. Руҳий касалхоналарда фаолият олиб бораётган мутахассис ҳамшираларнинг мажбуриятларини. Катта ёшдаги инсонлар муаммоларини аниқлаш ва уларни бартараф этиш чора-тадбирларини.

Тиббиёт соҳасида  инсонлар орасидаги ўзаро мулоқот турлари ва шахслараро мулоқот кўникмаларини.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи бажара олиши керак: - Руҳий беморлар муаммоларини аниқлаб, ҳамшира ташҳисини қўйишни. Руҳий беморлар муаммоларини ҳал этиш учун режа тузиш ва уни амалга оширишни. Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда мулоқот қила олиши.

Мавзуни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламанинг тури

Жами соат

Умумий юклама

20

Аудитория машғулотлари

10

Назарий

10

Амалий машғулотлар (АМ)

2

Мустақил иш  (МИ)

-

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Назарий

Ама

лий

1

 

 

Шизофрения касаллигида хамшира парвариши

Психиатриядаги симптом ва синдромларни фарқлаш.  Психология асослари. Шизофрения, сабаблари, белгилари, ҳамшира ташҳиси ва беморларни парваришлаш. Атроф мухитни касалликни кечишига таъсири. беморларнизамонавийтекшириш ва даволаш усуллари. Рухий касалларни даволашда хамшира деонтологияси.

2

2

2

Акли заифликни турлари

Туғма ва орттирилган ақли заифлик ҳақида тушунча. Олигофрения даражалари: дебиллик, имбециллик, идиотия. Деменция шакллари: сенил, атеросклеротик, эпилептик, шизофреник ва бошқа деменциялар. Ақли заифликни намоён бўлишида беморларнинг касб-ҳунар ва шахсий тажрибасининг аҳамияти. Беморларни парваришлашнинг ўзига хос хусусиятлари.

2

2

Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.

Бўй ўлчагич, термометр, сантиметр лента, фанендоскоп, танометр, тарози, беморларни парваришлашга оид жихозлар: бош ювиш, оёқларни парваришлаш, катта ёшдаги инсонларни парваришлаш бўйича керакли жиҳозлар.

8.3 Психик касалликлар билан оғриган беморларни ҳамширалик жараёни ва парвариши

Мавзунинг мақсад ва вазифалари: Психик касалликлар билан огриган беморларга (шизофрения , олигофрения, эплепсия билан  огриган беморларга биринчи ёрдам курсатиш,парвариш килиш,даво чора тадабирларини ургатиш ).. Руҳий касалликларни олдини олиш бўйича замонавий талқинларни ўрганиш, беморларга тўғри тавсиялар бериш, Катта ёшдаги инсонлар хаёт фаолияти, улар организмидаги анатомофизиологик ўзгаришларни ўргатиш, улар муаммоларини аниқлаш ва уларни ўз вақтида бартираф этиш чораларини ўргатишкасалликларнинг аломатлари.  Психопатологик синдромлар. Рухийбеморларнипсихологик текшириш усуллари. Рухий касалларни даволашда хамширадеонтологияси.Идрок ва тасаввурнинг бузилиши,иллюзиялар. Аффектив  иллюзиялар,вербал  иллюзиялар, парейдолик  иллюзиялар,галлюцинациялар, шархловчи галлюцинациялар, хид, таъм билиш галлюцинациялари, тактил галлюцинациялар, висцерал галлюцинациялар, сохта галлюцинациялартўғрисида янгиликларни ўрганиш.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи билиши керак: - Руҳий беморларни ҳамшира парвариши тўғрисида умумий  маълумотларни. Республикада соғлом турмуш тарзи омилларини, аҳоли орасида тушунтириш ишларини олиб бориш усулларини. Руҳий касалхоналарда фаолият олиб бораётган мутахассис ҳамшираларнинг мажбуриятларини. Катта ёшдаги инсонлар муаммоларини аниқлаш ва уларни бартараф этиш чора-тадбирларини.

Тиббиёт соҳасида  инсонлар орасидаги ўзаро мулоқот турлари ва шахслараро мулоқот кўникмаларини.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи бажара олиши керак: - Руҳий беморлар муаммоларини аниқлаб, ҳамшира ташҳисини қўйишни. Руҳий беморлар муаммоларини ҳал этиш учун режа тузиш ва уни амалга оширишни. Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда мулоқот қила олиши. Соғлом турмуш тарзини тарғиб қилишни. Катта ёшдаги инсонлар муаммоларини бартараф этиш усулларини.

Мавзуни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламанинг тури

Жами соат

Умумий юклама

32

Аудитория машғулотлари

12

Назарий

20

Амалий машғулотлар (АМ)

2

Мустақил иш  (МИ)

-

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Назарий

Амалий

1

 

 

Психик автоматизм холати

Тафаккурнинг (фикрлаш қобилияти) расмий бузилиши. Нутқни боғланмаганлик турлари : шизофреник, маниакал, аментив ва бошқалар. Персеверация, эхолалия. Психик автоматизм холати. Ёпишқоқ ғоялар, харакатлар, ритуаллар, қўрқувлар, шубҳалар, эсдалик ҳаёллар. Бебаҳо ғоялар ҳақида тушунча.

2

2

2

Васвасанинг шакли ва турлари.

Васваса. Васвасанинг шакли ва турлари. Бирламчи ва иккиламчи ғоялари. Ўрнашиб қолган ғоялар, бебаҳо ғоялар ва васвасадаги ғоялар ўртасидаги фарқ. Даволаш жараёнида васвасали ҳавотир динамикаси. Васваса дезактуализацияси ва чалғитиш имконияти. Васвасага нисбатан танқидий қарашни пайдо бўлиши ва чилғитиш имконияти. Васваса диссимуляцияси. Васвасали ўзгаришларни намоён бўлишига шахсият хусусиятларининг таъсири.

2

2

Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.

Бўй ўлчагич, термометр, сантиметр лента, фанендоскоп, танометр, тарози, беморларни парваришлашга оид жихозлар: бош ювиш, оёқларни парваришлаш, катта ёшдаги инсонларни парваришлаш бўйича керакли жиҳозлар.

3.4.Марказий асаб тизими касалликлари ва шикастланиши  ҳамширалик жараёни ва парвариши.

Мавзунинг мақсад ва вазифалари:Невроз ва психоневроз ҳақида тушунча бериш. Неврозларни юзага келишида омилларини урганиш.Истерия ва  унинг тарқалиши билан танишиш, Истерик пандемиялар. Истерик тутқаноқда биринчи ёрдам курсатиш,  Гипнотерапия утказиш усуллари билан танишиш,Психоастения. Невростения. Уларни намоён бўлиши. Даволаш. Патогенетик жиҳатдан асосланган даволаш муолажалари. Невроз билан оғриган беморларни парваришлашнинг ўзига хос хусусиятларини ургатиш.

Мазкур мавзуни ўзлаштириш натижасида тингловчи билиши керак: - ҳамшира ва бемор мулоқотини-буйруқлар билан ишлашни;-янги чиққан буйруқ ва технологиялар билан танишиб боришни;-психотроп  дори - дармонлар билан ишлаш, сақлаш рўйхатга олишни;-кечиктириб бўлмайдиган ҳолатларда биринчи ёрдам кўрсатишни;

Тингловчи бажара олиши керак:-Жамоада  руҳий  маслаҳат-Руҳий  беморларни  реабилитация  қилишда  ёрдам -диспансер ҳамшираси белгиланган кунида бемордан хабар олишни;-руҳий беморлар билан суҳбатлашишни;-психоматор қўзғалишида биринчи ёрдам кўрсатишни;-диспансер ҳамшираси хисобида турувчи беморларни назорат қилишни;

Мавзуни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламанинг тури

Жами соат

Умумий юклама

8

Аудитория машғулотлари

8

Назарий

4

Амалий машғулотлар (АМ)

4

Мустақил иш  (МИ)

-

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Назарий

Амалий

 

Невроз ва психоневроз.

 

Инсонлар орасида рухий касалликларни олдини олиш, аҳоли орасида ушбу касалик тугрисида таргибот ишларини олиб бориш,рухий, психоневрологик касалликларни таркалишини олдини олиш. Тафакур ва идрокнинг бузулиш хакида умумий маълумот. Хотира бузулишлари, хотира пасайишихотирани кучайишида хамширалик жараёни

2

2

2

 

 

Истерик тутқаноқ

Истерия, унинг тарқалиши. Истерик пандемиялар. Истерик тутқаноқ, эс-ҳушнинг кирарли-чиқарли истерик холати, фалажлик, астазия-абазия, сурдомутизм ва шу кабилар. Истерия патомор­фози ва унинг замонавий кўринишлари. Истерик шахсиятни тавсифловчи ўзига хос хусусиятлар. Психотерапия. Гипнотерапия. Гипнознинг моҳияти. Истерик шахслар билан ўзаро муносабатда бўлишнинг ўзига хос томонлари.

2

2

Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.

3.5: Гиёхвандлик ( наркологик) билан касалланган беморларда хамшралик жараёни ва парвариши.

Мавзунингмақсад ва мақсадлари: Гиёхвандлик ҳақида тушунча. Гиёхвандлик турлари, героинлик гиёхвандлик ҳақида тушунча. Героин гиёхвандлигидаги абстиненция белгилари. Героин гиёхвандликни даволашни замонавий услублари. Қон ва сийдикда гиёхванд моддаларини аниқлашда замонавий услублари. Гиёхвандликда учровчи шахс бузилишлари. Героини ортиқча дозада қабул қилишидан сўнги кома ҳолатида биринчи ёрдам. Гиёхвандликка учраган беморларни реаблитацияси.

Наркоманиялар. Героин, опий (афюн)ли наркоманиялар (морфинизм, кодеинизм). Нашавандлик. Кокаинизм. Амфетамин (фенамин) бирикмаларига ўрганиб қолишлик.

Токсикоманиялар. Барбитуроманиялар. Эфироманиялар. Транквили-заторлар, антигистамин препаратлари (димедрол) ва бошқа дори воситаларига ўрганиб қолишлик. Кашанда­лик.

Наркоман (гиёҳванд)ларни даволаш ҳақидаги қонунчилик.

Ҳамшира  билиши керак: Алкогол психозининг асосий шакллари. Уларнинг аҳволини кузатув кундалигида тасвирлаб бориш. Наркология бўлими иши билан танишиш. Абстинент синдромини кўрсатиш. Абстинеция холатини бостириш усуллари. Тиббий хушёрхона ва наркология диспансерининг бўлими ва хонаси ишлари билан танишиш.

Ҳамшира  бажара олиши  керак:Алкоголдан уткир захарланиш. Мастлик аломатлари. Огир алкогол мастликда биринчи ёрдам курсатиш. Алкоголизм белгилари. Алкогол абстинент холатини ташхислаш, уни амбулатор ёки стационар шароитида даволаш лозимлигини аниклаш. Тиббий хушёрлаштириш усуллари. Рухий узгаришлар кузатилаётган беморни парвариш килиш, уларни бошка беморлардан ажратиш. Зонд билан сунъий овкатлантириш усулини урганиш.

Модулни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламани  тури

Жами соат

Умумий юклама

16

Аудитория машғулотлари

12

Назарий

6

Амалий машғулотлар (АМ)

6

Мустақил иш  (МИ)

4

+

 

     

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Наза

рий

Ама

лий

 

Гиёхвандлик, Гиёхвандлик турлари

 

Гиёхвандлик ҳақида тушунча. Гиёхвандлик турлари, героинлик гиёхвандлик ҳақида тушунча. Героин гиёхвандлигидаги абстиненция белгилари. Героин гиёхвандликни даволашни замонавий услублари. Қон ва сийдикда гиёхванд моддаларини аниқлашда замонавий услублари. Гиёхвандликда учровчи шахс бузилишлари. Героини ортиқча дозада қабул қилишидан сўнги кома ҳолатида биринчи ёрдам. Гиёхвандликка учраган беморларни реаблитацияси.

2

2

2

 

 

Наркоманиялар.

Наркоманиялар. Героин, опий (афюн)ли наркоманиялар (морфинизм, кодеинизм). Нашавандлик. Кокаинизм. Амфетамин (фенамин) бирикмаларига ўрганиб қолишлик.

2

2

 

 

Токсикоманиялар. Барбитуроманиялар. Эфироманиялар. Транквили-заторлар

Токсикоманиялар.БарбитуроманияларЭфироманиялар. Транквилизаторлар, антигистамин препаратлари (димедрол) ва бошқа дори воситаларига ўрганиб қолишлик. Кашанда­лик.Наркоманларни даволаш ҳақидаги қонунчиликҳақида ота-оналарни огохлантириш.

 

 

 

 

 

 

 

Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.

3.6.Рухий, асаб, гиёхвандлик касалликлари билан огриган беморларнинг оила аъзоларига ёрдам бериш ва тушунтириш ишларини олиб бориш

Мавзунинг мақсад ва вазифалариРухий ,асаб,гиёхвандлик касалликлари билан огриган беморларни парвариш килиш,хамширалик ёрдамини амалга ошириш,оила азоларига тушунтириш ишлари ва касалликни олдини олиш.

Ҳамшира  билиши керак: Рухий ,асаб,гиёхвандлик касалликлари билан огриган беморларни парвариш килиш Алкогол психозининг асосий шакллари. Уларнинг аҳволини кузатув кундалигида тасвирлаб бориш. Наркология бўлими иши билан танишиш. Абстинент синдромини кўрсатиш. Абстинеция холатини бостириш усуллари. Тиббий хушёрхона ва наркология диспансерининг бўлими ва хонаси ишлари билан танишиш.

Ҳамшира  бажара олиши  керак: Рухий,асаб,гиёхвандлик касалликлари билан огриган беморларга ёрдам курсатиш.  Алкоголдан уткир захарланиш. Мастлик аломатлари. Огир алкогол мастликда биринчи ёрдам курсатиш. Алкоголизм белгилари. Алкогол абстинент холатини ташхислаш, уни амбулатор ёки стационар шароитида даволаш лозимлигини аниклаш. Тиббий хушёрлаштириш усуллари. Рухий узгаришлар кузатилаётган беморни парвариш килиш, уларни бошка беморлардан ажратиш. Зонд билан сунъий овкатлантириш усулини урганиш.

3.Модулни ўзлаштиришга ажратилган соат

Ўқув юкламани  тури

Жами соат

Умумий юклама

14

Аудитория машғулотлари

12

Назарий

6

Амалий машғулотлар (АМ)

6

Мустақил иш  (МИ)

2

МОДУЛНИНГ МАЗМУНИ

Модулнинг бўлимлари ва дарс турлари

Кичик мавзулар номи

Мавзунинг қисқача мазмуни

Соатлар

Назарий

Ама

лий

1

Рухий касалликларда оилада сухбат

Рухий касалликлари бор инсонларни оила аъзоларига хамширалик ёрдамини курсатиш.оила аъзолари билан касаллик тугрисида тушунтириш ишларини олиб бориш.Беморларга хуружд вактида биринчи ёрдам курсатиш.

2

2

2

Асаб касалликларида хамширалик иши

Асаб касалликлари бор инсонларни оила аъзоларига хамширалик ёрдамини курсатиш.оила аъзолари билан касаллик тугрисида тушунтириш ишларини олиб бориш.Беморларга хуруж вактида биринчи ёрдам курсатиш.даволаш ва парвришлаш чора тадбирлари.

2

2

3

 

Гиёхвандлик касалликларида хамширалик иши

Гиёхвандлик касалликлари бор инсонларни оила аъзоларига хамширалик ёрдамини курсатиш.оила аъзолари билан касаллик тугрисида тушунтириш ишларини олиб бориш.Беморларга хуруж вактида биринчи ёрдам курсатиш.жамиятдаги уз урнини топишига кумаклашиш.

2

2

 

 

 

 

 

 

 Амалий кўникмалар рўйхати:

-   Рухий беморларни парваришлашга оид хужжатларни юритишни,

-   Соғлом турмуш тарзи тарғиботини олиб боришни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини аниқлашни,

-   Катта ёшдаги беморлар муаммоларини бартараф этиш усулларини,

-   Беморлар билан шахслараро мулоқот кўникмаларини қўллаган холда сухбатлашишни.

Ўқув машғулотлари олиб бориладиган ҳоналар таъминоти:

Ўқув аудитория, тегишли муляжлар, компъютер, мультимедиа, кадоскоп, экран, мавзуга оид электрон дисклар ва видеоматериаллар, доска, флипчарт, мавзуга оид, стендлар ва кўргазмали қуроллар.

Биз билан боғланиш

Телефонлар:

(0369) 237-27-58

Факс: (0369) 237-27-58


Манзил:

Наманган шаҳар, Гўзал дахаси, "Чаманзор" турар-жой массиви 52-уй


E-mail:

Бу электрон манзил спамлардан химояланган. Уни куриш учун JavaScript ни ишга туширишингиз керак.

© 2015, Ўрта тиббиёт ва доришунос ходимлар малакасини ошириш ва ихтисослаштириш Республика маркази Наманган филиалининг расмий ахборот портали. Сайт материалларидан фойдаланилганда www.namhamshira.uz манбаси кўрсатилиш шарт